Zoeken naar artikelen:

Openklappen

Credit management: Banken wentelen Basel 2 op uw krediet af!

Inhoudsopgave:

  1. Basel 2 wentelen banken op uw credit rating af 
  2. Waarom gaan banken de komende jaren debiteuren een nieuwe credit rating geven? 
  3. Hoe pakken banken veranderde solvabiliteit ratio eisen basel 2 aan? 
  4. Praktijkvoorbeeld van kredietverstrekking in relatie met basel ii rating criteria 
  5. Uitkomst van credit rating is bepalend voor uw rentekosten en prijsafspraken 
  6. Voorkom problemen door goed inkoopbeleid van bancaire diensten en te sturen op hun credit management
     

Basel II wentelen banken op uw credit rating af

In dit artikel geven wij u een kijk achter de schermen van uw bank. Als gevolg van het nieuwe kapitaalakkoord Basel II wordt u als cliënt van uw bank binnenkort geconfronteerd met een credit rating en met de prijstechnische consequenties daarvan voor uw credit management.

Wat zijn de achtergronden van een credit rating? Hoe beoordelen banken uw organisatie? Worden uw kredieten duurder of zelfs onbetaalbaar? Het is de hoogste tijd voor met name MKB bedrijven om hierover meer te weten te komen.

Waarom gaan banken de komende jaren debiteuren een nieuwe credit rating geven?

Met ingang van het jaar 2008 is het nieuwe kapitaalakkoord Basel II voor alle Nederlandse banken van toepassing. Deze regelgeving bevat onder meer een gedetailleerde methodiek van risicobepaling van alle verstrekte kredieten. Elke cliënt moet frequent een rating ondergaan om in een juist risicoprofiel te worden ingeschaald. Tot 2008 moet er een historie van deze credit ratingen zijn opgebouwd over de jaren 2005 tot en met 2007. Dit betekent dat op de kortere termijn elk krediet opnieuw wordt beoordeeld.

Geen risicovolle kredietacceptatie, maar sturen op rentabiliteit cliënt

Een – ongewenst – neveneffect van het oude Basel I kapitaalakkoord was de ontwikkeling dat banken in feite gestimuleerd werden om meer risicovolle kredieten te accepteren. Dit kon omdat de samenhang tussen de vermogenseis en de werkelijk gelopen risico’s beperkt was. Een risicovolle lening aan een laag gewaardeerde onderneming leverde meer rente op dan een lening aan een solide multinational, terwijl de vermogenseis (en dus de vermogenskosten) hetzelfde waren.

De regels van het Basel II kapitaalakkoord maken een eind aan deze effecten en zullen een belangrijke bijdrage leveren aan een stabiele financiële sector. Deze regels hebben echter ook een aanzienlijke invloed op de winstgevendheid van banken. Door deze ontwikkelingen zijn inkomsten uit het traditionele bankbedrijf (kredietverlening) weer van groot belang.

Beleid banken inzake Basel II raakt MKB en grote bedrijven

Het beleid van banken verandert onder invloed van toenemende concurrentie, strenger toezicht en krapper wordende marges. Fusies en overnames, het inrichten van shared service centers, transfereren van back office diensten naar lage lonen landen en het sluiten van kantoren hebben geleid tot betere resultaten. De cliëntrentabiliteit is naast rationaliseringen in de laatste tijd een steeds belangrijker issue geworden in de dagelijkse bankpraktijk, omdat hiermee de rentabiliteit verder verbeterd kan worden.

Hoe pakken banken veranderde solvabiliteit ratio eisen Basel 2 aan?

Een “gemiddelde“ kredietportefeuille van een bank vertoont het volgende beeld wanneer gekeken wordt naar verdeling op basis van credit ratings.

 

De credit ratings zijn hier weergegeven volgens de Standard & Poor methode. De hoogste waardering is de zogenaamde triple A, helemaal links. De laagste, triple C, helemaal rechts. Het zal niemand verbazen dat de meeste cliënten in het midden voorkomen. De gele lijn op de rechter as, geeft de 8% solvabiliteitseis weer die onder de oude Bazel I regelgeving van toepassing was. Dat betekent dat standaard van elk krediet 8% als eigen vermogen door de bank moest worden aangehouden.

Basel II schrijft voor dat de bank per debiteur een gedifferentieerde solvabiliteitseis moet berekenen. Banken kennen twee systemen om deze gedifferentieerde solvabiliteitseis te bepalen. De standard approach (blauwe lijn) en de IRB approach, rode lijn. IRB staat voor interne (geavanceerdere)  rating methode. Men mag er van uitgaan dat de standard approach door kleinere banken wordt toegepast, terwijl de IRB door grotere banken gebruikt zal worden.

In de grafiek is duidelijk te zien dat bij betere ratingresultaten (tot BB+) de IRB een lagere solvabiliteitseis kent dan de standard appoach. Bij slechtere ratingresultaten (vanaf BB) heeft de standard approach een lagere solvabiliteitseis. Dit betekent in de eerste plaats dat de prijs van kredieten in belangrijke mate wordt bepaald door de toegepaste methode door de bank. In de tweede plaats is uiteraard de uitvoering van de rating door de bank van invloed op de uiteindelijke uitkomst.

Praktijkvoorbeeld van kredietverstrekking in relatie met Basel II rating criteria 

Banken die de verfijnde risicomanagement methode (IRB) hanteren worden in principe beloond met een lagere kapitaalverplichting, waardoor zij hun kredieten goedkoper kunnen aanbieden. Toch zijn er ook banken die juist meer kapitaal moeten reserveren. Met name de nieuwe component “operationeel risico” kan naast het nu al bestaande kredietrisico leiden tot een hoger kapitaalbeslag. Met ander woorden niet alleen de methode van het risicomanagement is van belang maar ook de mate waarin een bank in staat is zijn interne operationele processen en systemen te managen, is van doorslaggevende betekenis geworden voor de uiteindelijke prijs van de kredieten.

Ratingcriteria van Basel 2 om risico klant te bepalen

Een bank moet in staat zijn elke relatie op een juiste wijze te raten. De ratingcriteria onder Basel II zien er als volgt uit:

  • Historische en geprognosticeerde rentabiliteit en cash flows.
  • Vermogensstructuur en solvabiliteit.
  • Kwaliteit van de continuïteit van inkomsten en cash flows.
  • Kwaliteit en tijdigheid van de informatievoorziening.
  • Rentabiliteit van het eigen en het vreemde vermogen en de gevoeligheid van omzetschommelingen.
  • Financiële flexibiliteit in relatie tot de toegang tot de kapitaalmarkt.
  • Kwaliteit en risicohouding van het management.
  • Positie van de kredietnemer in de branche en zijn toekomstperspectieven.
  • Eventueel landenrisico.

De uitkomst van de rating van een cliënt bepaalt het risico. Het risico bepaalt de hoogte van het eigen kapitaal dat de bank voor leningen van deze specifieke cliënt moet aanhouden. Dit kapitaalbeslag bepaalt uiteindelijk de prijs voor de kredietverstrekking. Zie ook: Kredietwaardigheid en corporate governance verbeteren met invoering van IFRS.

Scenariovergelijking om kapitaalbeslag en risico analyse inzichtelijk te maken

Om het effect van dit alles goed inzichtelijk te maken hebben wij een praktijk case uitgewerkt. In deze case gaan wij uit van een gemiddeld MKB bedrijf met traditioneel een laag kredietrisico, dat derhalve gebruik kan maken van  scherpe tarieven.

•  De jaarlijkse omzet van de onderneming is € 50.000.000.
•  Men heeft gemiddeld € 15.000.000 gefinancierd (lang en kort).
•  Men betaalt 1,25% rente boven Euribor.
•  De kosten voor het betalingsverkeer bedragen € 45.000 per jaar.
•  Kosten valutering (-1 of +1 dag) zijn circa € 7.000 per jaar.
•  De kosten voor gemiste rente bij creditstand van de rekening courant bedragen per jaar € 35.000.
•  De marge op het buitenlandse betalingsverkeer is € 40.000 per jaar.

De consequenties van deze aannames bij drie scenario’s zijn als volgt:

 

In alle drie de scenario’s blijven de totale kosten die dit bedrijf aan zijn bank betaald gelijk. Onder Basel I moet de bank 8% van de uitstaande leningen als eigen vermogen aanhouden. De totale verdiensten van de bank uitgedrukt in procenten van het kapitaalbeslag bedraagt dan 16%.

In ons voorbeeld hebben wij in de tweede kolom een situatie geschetst waarbij de bank anderhalf keer zo veel kapitaalbeslag heeft op grond van een lager uitgevallen rating. De procentuele verdiensten van het hogere kapitaalbeslag bedragen nu nog maar 11%. De bank zal in dit geval de cliënt benaderen en een verhoging van de kredietkosten moeten aankondigen.

In de derde kolom gaan wij er van uit dat de rating voordeliger uitvalt en het kapitaalbeslag nog maar de helft van de hoeveelheid van de huidige situatie bedraagt. De procentuele verdiensten ten opzichte van dit lagere kapitaalbeslag bedragen nu maar liefst 32%. In dit geval zal de bank ook naar de cliënt gaan om een deel van de rentekosten te restitueren.

Uit dit praktijkvoorbeeld blijkt dat:

  • De kredietprijs verandert als gevolg van de risicobeoordeling.
  • De mate waarop de bank de rente zal aanpassen afhankelijk is van de integrale verdiensten die zij kan realiseren. Er vindt als het ware een vorm van cross selling plaats. 
  • De verschillen die optreden zowel in negatieve als positieve zin behoorlijk groot kunnen zijn.
  • De integrale kosten die men onder Bazel I in dit voorbeeld aan een bank betaald 0,63% van de omzet bedragen.

Uitkomst van credit rating is bepalend voor uw rentekosten en prijsafspraken

Of u het wilt of niet, uw bank zal vanaf 2005 uw bedrijf aan een rating onderwerpen. Bent u een klein bedrijf dan zal deze rating met uw jaarrekening en een verkorte vragenlijst plaatsvinden. De uitkomsten hiervan worden dan statistisch vergeleken en aan de hand van dit soort afgeleide calculaties wordt uw risicoprofiel bepaald. Bent u een middelgroot bedrijf, dan zal de toetsing verfijnder plaats vinden. Grote bedrijven zullen door medewerkers van de bank worden bezocht om te worden getoetst. Omdat het aantal te raten bedrijven zeer groot is, zullen de banken ernaar streven om zo veel als mogelijk geautomatiseerd te toetsen. Uw bedrijf zal al van een behoorlijke omvang moeten zijn, wil er sprake zijn van een persoonlijke toetsing en dialoog over de uitkomst. 

Het resultaat van de toetsing is afhankelijk van de gevolgde methode door uw bank, de kwaliteit van het management van uw bank ten aanzien van de beheersing van hun operationele risico en niet in de laatste plaats van de individuele beoordeling door de plaatselijke directie of account manager.

Waar u als klant een keuze maakt op min of meer subjectieve gronden, maken banken in toenemende mate een duidelijke afweging op grond van de meetbare rentabiliteit van een relatie. Mede onder invloed van de strengere Basel II regelgeving en de eisen die aandeelhouders stellen, zijn banken gedwongen kritisch te kijken naar klantopbrengsten. In veel gevallen zullen de kosten voor bancaire diensten en kredieten oplopen. Nu al kunnen de totale kosten tussen 0,5% tot 1,5% van de omzet bedragen (in ons voorbeeld 0,64%).

Ook al worden de criteria voor een rating objectief beoordeeld, de gevolgen van een lagere rating zijn aanzienlijk. Hogere bankkosten, mogelijke inperking van de kredieten of nog erger, opzegging van leningen behoort dan tot de mogelijkheden. Alle reden om een dergelijk proces niet ongecontroleerd te laten verlopen en ruim van tevoren hierop te anticiperen. Bedenk dat maatregelen die genomen kunnen worden om een rating positief te beïnvloeden doorgaans veel tijd nodig hebben voordat zij tot resultaten leiden. 

Voorkom problemen door goed inkoopbeleid van bancaire diensten en te sturen op hun credit management

Aan de hand van ons rekenvoorbeeld blijkt, dat het onder alle omstandigheden verstandig is om een goed inkoopbeleid te hebben voor de inkoop van bancaire diensten en kredieten. In aanmerking genomen dat ruim 80% van alle financieringen in Nederland wordt verstrekt door slechts een viertal banken, terwijl in Duitsland de 5 grootste banken verantwoordelijk zijn voor slechts 10% van alle financieringen, is uw speelruimte beperkt. Met andere woorden in Nederland is weinig concurrentie waar u uw voordeel mee zou kunnen doen.

De aard van het Nederlandse bankenlandschap is er wellicht de oorzaak van dat er zo weinig bekend is over de gevolgen van Basel II voor de cliënten. Op nagenoeg alle websites van buitenlandse banken staat uitvoerige informatie over dit onderwerp. Wij zijn - althans in Nederland - nog weinig hiervan tegengekomen.

 


U zult het moeten hebben van goed ondernemerschap van uw eigen bedrijf. Als goede ondernemer anticipeer je op problemen en zie je toe dat je geen speelbal wordt van snel veranderende omgevingsfactoren.

Bij vragen of informatie kunt u tevens gebruik van het reactieformulier.

Artikel downloaden

Credit mananagement Banken wentelen Basel 2 op uw krediet af.pdf
(Credit mananagement Banken wentelen Basel 2 op uw krediet af.pdf)

Download artikelen

Alle artikelen, zoals checklists, stappenplannen en visies kunt u gratis laten toezenden. U kunt alle artikelen downloaden. Heeft u vragen, kunt u het reactieformulier gebruiken

Naar download pagina